Romuald Grzelak: Izolowany pion w centrum. Partia Nr 2

Gambit hetmański [D 30]

Petersburg, 1909 r.

Białe: A. Rubinstein - Czarne: Em. Lasker

Było to pierwsze spotkanie za szachownicą Rubinsteina z ówczesnym mistrzem świata Emanuelem Laskerem. Partia ta była rozegrana w III rundzie i miała duże znaczenie dla kolejności miejsc w całym turnieju.

1.d4 d5

2.Sf3 Sf6

3.c4 e6

4.Gg5 ...

Ciekawą uwagę w komentarzach dał tutaj Tarrasch: "Rubinstein, dla którego gambit hetmański był obiektem szczególnych studiów i przekonany o niedoskonałości ortodoksalnej obrony, błyskotliwie sprowadził partię do pozycji analogicznej ortodoksalnej obronie".

4. ... c5

Normalnie Lasker zawsze dążył do złożonej gry i często ryzykował. Współczesna teoria uważa za bardziej korzystne do przyjęcia następujące kontynuacje: 4. ...Ge7, 4. ...Gb4+, 4. ...h6, 4. ...c6.

Posunięcie w partii pozwala białym uzyskać przewagę.

5.cxd5 exd5

6.Sc3 cxd4

7.Sxd4 Sc6

"Niedokładność za przyczyną której czarne popadają w trudne położenie" (Emanuel Lasker). Ostatnia ocena mistrza świata jest jednak sporną. Wg. nas i po 7. ...Ge7 pozycja czarnych jest zauważalnie słabszą, gdyż czarnym trudno otrzymać aktywną figurową grę. Jednak niebezpieczeństwo jest teraz dla białych: 8. Gxf6 Hxf6 9. Sxd5? ponieważ 9. ...Hxd4 10. Sc7+ Kd8 11. Sxa8 Gb4+ i czarne wygrywają, albo 9. Sdb5 Gb4 z przewagą czarnych (wskazane przez S. Tarrascha).

8.e3 Ge7

Rekomendowane przez Tarrascha 8. ...Gb4 jest wątpliwej jakości, gdyż związanie skoczka f6 gońcem wywiera silny nacisk na czarne.

9.Gb5! ...

"Oto dlaczego złe było 7. ...Sc6" (Em. Lasker).

9. ... Gd7

10.Gxf6 ...

W ten sposób białe wygrywają pionka, w zamian czarne otrzymują kontrgrę.

"Silniejsze było 10. 0-0, po czym pionek "d" tak samo powinien zginąć" (Em. Lasker).

10. ... Gxf6

11.Sxd5 Gxd4

12.exd4 Hg5!

Jedyny sposób na zaostrzenie gry. Teraz 13. Sc7+ prowadziło do wygodnych dla czarnych komplikacji po 13. ...Kd8 14. Sxa8 Hxb5.

13.Gxc6 Gxc6

14.Se3 O-O-O

Ważny moment. Lasker krytykował siebie za to posunięcie, uważając że 14. ...Gxg2 było silniejsze. Przedstawił on następujący wariant: 14. ...Gxg2 15. Wg1 (15. Sxg2? Hxg2 16. He2+ Kd8 17. 0-0-0 Hg6 i czarne otrzymują dobrą grę) 15. ...Ha5+ 16. Hd2 Hxd2 17. Kxd2 Ge4. Tutaj mistrz świata urywa swoją analizę i ocenia swoją pozycję jako standardowo równą. Jednak bliżej istoty rzeczy był O. Bernstein, który uważał pozycję po 18. Wg4 Gg6 19. f4 jako lepszą dla białych. Według nas zasługiwało na uwagę 14. ...0-0! 15. 0-0 Wad8 i czarne mają za piona dobrą kontrgrę.

15.O-O Whe8

"Pierwsze wrażenie to, że czarnym udało się wyjść z trudności rozwojowych. Wszystkie ich figury są w działaniu, grozi 16. ...Wxe3. Ale to nie tak." (S. Tarrasch)

16.Wc1!! ...

"Nieoczekiwanie dokładnie." (Em. Lasker)

16. ... Wxe3

Na 16. ...Kb8 nastąpiłoby 17. Wc5 Hf4 18. d5 Wxe3 19. Hc1 We4 20. dc bc 21. Hc3 z przewagą białych (wskazane przez Em. Laskera).

17.Wxc6+ bxc6

18.Hc1! ...

"Oto, gdzie pies pogrzebany! Czarne oczywiście liczyły się tylko z 18. fe, na co nastąpiłoby 18. ...Hxe3+ 19. Kh1 Wxd4 z przewagą" (S. Tarrasch).

18. ... Wxd4

Większy opór stawiało 18. ...We5! 19. Hxc5+ (słabsze jest 19. f4 gdyż nastąpi Wc5!) 19. ...Kb8 20. de (20. f4?! We6 21. Hxe6 Hxg2+ 22. Kxg2 fe, i czarne mają dobre szanse na remis) 20. ...Hxe5 21. Wc1, i białe muszą przełamać niemałe jeszcze trudności techniczne.

19.fxe3 Wd7

Jeśli 19. ...Wd6, to 20. Wxf7, i białe powinny szybko zwyciężyć.

20.Hxc6+ Kd8

Białe mają pionka więcej w ciężkofigurowej końcówce, jednak ważnym czynnikiem w takich końcówkach jest położenie króla. Może wydawać się, że czarny król jest dostatecznie zabezpieczony przeciw niebezpieczeństwu, jednak nastąpiło ...

21.Wf4!! ...

"Oszałamiający pomysł. Białe grożą rozstrzygnąć partię bezpośrednim atakiem na króla: 22. Ha8+ Ke7 (22. ...Kc7 23. Wc4+!) 23. We4+! Żeby tego uniknąć czarne zmuszone są pójść na wymianę hetmanów, otrzymując przegraną końcówkę" (Em. Lasker).

21. ... f5

Stosunkowo najlepsze. Na 21 ...Ha5 nastąpiłoby 22. Ha8+ Ke7 23. We4+ Kf6 24. Hc6+ Kg5 25. h4+ i białe zwyciężają (wskazane przez Em. Laskera).

Nie lepsze jest i 21. ...Wd1+, na co Tarrasch przygotował następujący wariant: 22. Kf2 Wd2+ 23. Ke1 Hxg2 24. Wd4+ Ke7 25. Hd6+ z matem w następnym posunięciu.

22.Hc5 He7

Po 22. ...Wd1+ 23. Kf2 Wd2+ 24. Ke1 Hxg2 czarne tracą wieżę poprzez 25. Ha5+ i 26. Hxd2.

23.Hxe7+ Kxe7

24.Wxf5 Wd1+

25.Kf2 ...

Aktywność króla w końcówkach wieżowych okazuje się często ważniejsza niż zdobycie piona. Słabsze jest 25. Wf1 ponieważ 25. ...Wd2 26. Wb1 We2 z szansami na remis (wskazane przez H. Kmocha).

25. ... Wd2+

26.Kf3 Wxb2

27.Wa5 Wb7

28.Wa6 ...

Typowy przykład. Biała wieża na a6 zajęła idealną pozycję: atakuje jednocześnie piona a7, zmusza czarną wieżę do jego obrony i odcina po szóstej linii króla.

"Dwoma ostatnimi posunięciami białe wprowadziły czarne figury w pełną bezczynność" (S. Tarrasch).

Dalsza część partii jest prosta i pouczająca.

28. ... Kf8

29.e4 Wc7

30.h4 Kf7

31.g4 ...

"Ostatnie posunięcia pionami białe wykonały dlatego, aby w przypadku, jeśli król posunie się naprzód, piony te nie były narażone na napad za pomocą Wc2" (S. Tarrasch).

31. ... Kf8

32.Kf4 Ke7

33.h5 ...

Białemu królowi koniecznie trzeba wyrąbać drogę naprzód.

33. ... h6

Teraz u białych jest przejście przez g6. Nie ratowało i 33. ...Kf7 (np. 34. h6 gh 35. Wxh6 Kg7 36. Wa6 Kf7 37. Kf5 We7 38. e5 Wb7 39. Wc6 i dalej a4-a5-a6 z lekką wygraną.

34.Kf5 Kf7

35.e5 Wb7

36.Wd6 Ke7

37.Wa6 ...

Kontrolne posunięcie. Na turnieju kontrola czasu była następująca: 2,5 godz. na 37 posunięć, następnie 1,5 godz. na 23 posunięcia i dalej 15 posunięć na 1 godz.

37. ... Kf7

38.Wd6 Kf8

39.Wc6 Kf7

40.a3

Czarne poddały się. Ratunku nie ma. Np. 40. ...Kf8 41. Kg6 Wb3 42. Wc8+ Ke7 43. Wc7+ Ke6 44. Wxg7 itd. Albo 40. ...We7 41. e6+ Kg8 42. Kg6 We8 43. e7! Kh8 44. Wd6 i Wd6-d8.

Cała partia, prawdziwe dzieło dwóch wielkich szachistów, dawno zajęła należne jej miejsce w historii szachów.

Romuald Grzelak: Izolowany pion w centrum. Partia Nr 1

Przyjęty gambit hetmański [D 44]

Saint-Louis, 10 II 1886 r.

Białe: J. Zukertort - Czarne: W. Steinitz

1.d4 d5

2.c4 e6

3.Sc3 Sf6

4.Sf3 dxc4

5.e3 c5

Czarne oddając centrum przystąpiły do jego poderwania.

6.Gxc4 cxd4

7.exd4 ...

We współczesnej praktyce warianty z izolowanym pionem d4 przy zamkniętym hetmańskim gońcu (białopolowym) spotykamy w trzech debiutach: gambicie hetmańskim (przyjętym i nieprzyjętym), obronie Nimzowitza i obronie Caro-Kann. Są to obecnie typowe pozycje, a plany gry obecnie są dobrze rozpracowane.

Zukertort i Steinitz byli jednak pierwszymi, którzy to grali i przebijali się oni po nieprzetartych ścieżkach. Zasługą Steinitza jest to, że rozpracował on plan wykorzystania izolowanego piona. Ta zasługa nie pomniejsza się tym, że końcowa ocena podobnych pozycji obecnie się zmieniła.

7. ... Ge7

8.O-O O-O

Pion d4 okazuje się wybornym obiektem ataku. Nie patrząc na to, że figury białych są aktywniej położone, szanse są po stronie czarnych - tak uważał Steinitz. Ale już Tarrasch przekonywał, że celująca pozycja białych figur daje im perspektywy ataku w centrum i na skrzydle królewskim.

9.He2 Sbd7

We współczesnej praktyce hetmańskiego skoczka częściej się rozwija na c6.

10.Gb3 Sb6

Plan czarnych - zablokować piona "d" posunięciem Sb6-d5, potem ustawić hetmana na pole a5 lub b5 i zagrać Wf8-d8. Białopolowy goniec czarnych poprzez d7 przebazuje się na e8, gdzie będzie bronił punktu f7. "Hetmańska" wieża powinna działać na linii "c". Potem można pomyśleć o wymianach, które realnie uwypuklą słabość izolowanego piona.

11.Gf4 ...

Posunięcie to wzbudziło sprzeciw m. in. M. Euwe. Goniec na polu f4 nie stoi zbyt aktywnie (chociaż może on podążać na pole e5 lub g3). Najbardziej nieprzyjemne ustawienie sił w wariancie Steinitza to 11. Wd1 i na 11. ...Sbd5 - 12. Gg5. Jednak rozwój 12. ...Ha5 13. Wac1 Wfd8 14. Se4 daje białym lepsze szanse.

11. ... Sbd5

12.Gg3 Ha5

13.Wac1 Gd7

14.Se5 Wfd8

Steinitz stopniowo realizuje swój plan. Wg. zdania Laskera "czarne posiadają już niewielką przewagę pozycyjną". Przyczyną tej oceny jest celowa gra Steinitza i końcowy rezultat tej partii. W rzeczywistości w pozycji białych nie ma żadnych słabości.

15.Hf3 Ge8

16.Wfe1 Wac8

17.Gh4 Sxc3!

Charakterystyczny zwrot - pozornie uwalnia swego rywala od słabości pionowej w centrum. W rzeczywistości jednak czarne rozpoznały dokładnie, że białe centrum wisi i para pionowa c3-d4 jest słaba, z tego rozumowania wyprowadzają czarne swoją grę kontrującą.

18.bxc3 Hc7

19.Hd3 ...

To posunięcie wygląda na niedokładność. Logiczniej wyglądało 19. Gg3 Gd6 20. c4, po czym trudno byłoby Steinitzowi osłabić piony "c" i "d". Możliwe było także 19. Gc2.

19. ... Sd5

20.Gxe7 Hxe7

Wymiana czarnopolowych gońców jest korzystna dla atakującego (białe), ale jednak z upraszczaniem się pozycji coraz bardziej dostrzegalna staje się słabość skrzydła hetmańskiego białych. Ale mimo to mogły białe poprzez 21. c4 osiągnąć wartościową grę. To jednak ograniczało białym przejściowo "sen o ataku" na skrzydle królewskim. W efekcie czarne w centrum stają się coraz groźniejsze.

21.Gxd5? ...

Krytykę Zukertorta należy zacząć od tego posunięcia.

21. ... Wxd5

22.c4 Wdd8

23.We3? ...

Zukertort nieustannie myśli o ataku.

23. ... Hd6

24.Wd1 f6

25.Wh3 h6

26.Sg4 ...

Groźba 27. Sxh6+ wygląda bardzo nieprzyjemnie, ale Steinitz zdecydowanie odpiera niebezpieczeństwo taktyczne i udowadnia upadek planu strategicznego białych.

26. ... Hf4!

Konieczna profilaktyka.

27.Se3 Ga4

28.Wf3 Hd6

29.Wd2 Gc6

30.Wg3 f5!

Pole e4 dla gońca. Hamuje inicjatywę atakującego na skrzydle królewskim, a jednocześnie zagraża 31. ...f4! Białe nie mają już zadowalającego planu i zaczynają uciekać się do taktycznych uników.

31.Wg6 Ge4

32.Hb3 Kh7!

Steinitz nie daje przeciwnikowi żadnych szans.

33.c5 Wxc5

34.Wxe6 Wc1+

35.Sd1 ...

Także 35. Sf1 Hd5 36. We5 Hxe5 37. dxe5 nic nie daje z powodu 37. ...Wxd2!, gdyż groźba Gd3! nie daje się odparować.

35. ... Hf4

36.Hb2 Wb1

37.Hc3 Wc8

38.Wxe4 ...

Ostatnia nadzieja białych.

38. ... Hxe4

Białe poddały się.

Za naśladowcę szachowych idei Steinitza był uważany Akiba Rubinstein. Niestety nie lubił on pisać, nie pozostawił żadnych prac w literaturze szachowej, w których by ujawnił swoje szachowe "credo". Można o nim sądzić tylko analizując jego partie.

Romuald Grzelak: Izolowany pion w centrum. Wstęp

Do chwili obecnej teoretyków szachowych nurtują wątpliwości odnośnie strategicznych planów w walce o centrum w przypadku powstania osłabienia jego struktury pionowej.

Należą do nich zagadnienia związane z: "izolowanym pionem", "przyzostałymi pionami" i "zdublowanymi pionami" - w centrum. Praktyka turniejowa wykazuje, że gra z tego rodzaju pionami nie tylko jest pełnowartościowa, lecz przyjmuje także nadzwyczaj ostry charakter, gdyż osłabienie struktury pionowej zostaje skompensowane przez harmonijne i aktywne ustawienie własnych sił.

Szczególnie bogaty materiał szkoleniowy dostarczają pozycje z izolowanym pionem "d", które tworzą istotny i obszerny rozdział "strategii centrum".

W wielu szachowych otwarciach i ich systemach osiąga się pozycje z typową pionową strukturą izolowanego piona "d" w centrum: w nieprzyjętym gambicie hetmańskim (w pierwszym rzędzie w obronie Tarrascha i ulepszonej obronie Tarrascha), w przyjętym gambicie hetmańskim, w obronie Nimzowitza (system z 4. e3 0-0 5. Gd3 d5 6. Sf3 c5 7. 0-0 dc i dalej: z wymianą na d4 albo 7. ...Sc6 8. a3 cd 9. ed dc 10. Gxc4 Ge7), w obronie Caro-Kann (atak Panowa), w obronie francuskiej (system Tarrascha), w obronie sycylijskiej (system 1. e4 c5 2. Sf3 a6 3. c3 d5 4. ed Hxd5 5. d4) i innych.

W tej pracy będą możliwie dość dokładnie rozpatrzone struktury pionowe "z izolowanym pionem w centrum" w gambicie hetmańskim i omówione będą metody walki w tego rodzaju pozycjach. Trzeba zaznaczyć, że pozycje z izolowanym pionem "d" w centrum należą do tzw. "pozycji typowych".

Strona posiadająca izolowanego piona "d" w centrum nie odczuwa kłopotów z rozwinięciem figur. W jej władaniu są półodkryte i odkryte linie "e" i "c". Dużą rolę odgrywa izolowany pion jako tzw. "punkt oparcia" dla własnych figur, szczególnie dla skoczka (wolne pola e5, c5 względnie e4, c4). co powoduje, że inicjatywa figur działających na szachownicy może być bardzo niebezpieczna. Wszystko są to plusy izolowanego pionka. Są jednak minusy: 1) przeciwnik włada silnym polem przed izolowanym pionem, 2) izolowany pion może być broniony tylko przez figury.

W podobnych typowych pozycjach strona posiadająca taki punkt oporu stara się przeprowadzić atak skrzydłowy (przeważnie na skrzydle królewskim) i otworzyć grę, co zwykle zostaje osiągnięte przez uderzenie d4-d5 (względnie d4-d5).

W przeciwieństwie obrońca dąży do wygaszenia inicjatywy przeciwnika. W tym celu racjonalnie jest pozycję uprościć, a przede wszystkim aktywne figury nieprzyjacielskie wymienić. Innym ważnym środkiem obrony jest blokada centrum pionowego, aby następnie poddać je pod nacisk. Ze skutkiem po raz pierwszy tę myśl obronną wypróbował Wilhelm Steinitz w partii przeciw Zukertortowi w 1886 r., w pierwszym meczu uważanym za oficjalne mistrzostwa świata.

Z imieniem Steinitza związane są początki rozwoju współczesnej teorii szachowej. Dał on podstawy strategii szachowej, którą później rozwijali S. Tarrasch i Em. Lasker.

A. Alechin: Nottingham (Runda I, partie 1-7)

Nr 1. Obrona francuska [C 15]

A. Alechin S. Flohr

1.e4 e6

2.d4 d5

3.Sc3 Gb4

4.Gd2 ...

"Lapsus manus". Zamierzałem grać tak po 4. e5 c5, jak było, na przykład, w mojej partii z Nimzowitzem na turnieju w San Remo 1930 r., ale zamiast tego zrobiłem wcześniej ruch gońcem.

4. ... dxe4

5.Sxe4? ...

Po 5. Hg4 Hxd4 6. Sf3 lub 5. ...Sf6 6. Hxg7 Wg8 7. Hh6 Hxd4 8. 0-0-0 itd. białe, jak już ukazywałem w książce "Moje najlepsze partie", uzyskują dostateczny pozycyjny ekwiwalent za ofiarowanego pionka. Tego nie można powiedzieć o stracie pionka, możliwej po ruchu w tekście będącym niewątpliwie niepoprawnym.

5. ... Hxd4

6.Gd3 ...

Wątpliwa jest inna kontynuacja - 6. Sc3 Gxc3 7. bc He4+ z następnym Sf6.

6. ... Gxd2+

7.Hxd2 Hd8?

Zaniechanie wzięcia pionka b2 polega na zasadniczo nieprawidłowej ocenie pozycji. Problem jest w tym, że po odejściu hetmana białe zyskują możliwość ukrycia swego króla w bezpiecznym miejscu, i to z wygraniem tempa, zdobywając w ten sposób przewagę w rozwoju, z nadmiarem kompensującą ich minimalną stratę. Przeciwnie, kontynuując 7. ...Hxb2 8. Wd1 Sd7, czarne przy uważnej grze miały wszelkie podstawy liczyć na realizację swej przewagi dwóch pionków.

8.O-O-O He7

Jeśli od razu 8. ...Sf6, to 9. Gb5+.

9.Sf3 Sf6

10.Whe1 ...

Nielekko było zdecydować, czy ta szybka mobilizacja wszystkich sił jest mocniejsza, niż 10. Sg3, z groźbą Whe1 i dalszym Sf5. Oba plany mają swoje zalety, ale wybrany przeze mnie jest prostszy.

10. ... Sxe4

11.Wxe4 Sd7

12.Wg4! ...

W celu zmuszenia czarnych albo do roszady - na co następuje 13. We1 z groźbą Hh6 - albo, jak zdarzyło się w partii, do osłabienia swej struktury pionkowej.

12. ... f5

13.Wf4 ...

Grożąc 14. Gxf5.

13. ... Sf6

14.We1 Gd7?

Ponieważ czarne tak czy inaczej pozostają w gorszej pozycji, winny chociaż spróbować utrzymać jak można najdłużej swoją przewagę materialną. Dlatego naturalny ruch obronny 14. ...g6 był jednocześnie najlepszym. W tym przypadku białe kontynuowałyby atak poprzez 15. h3 z następnym g2-g4.

15.Wxf5 O-O-O

16.Wa5 ...

Inne figury nie są gotowe do wsparcia ataku na skrzydle hetmańskim, i dlatego wieżę lepiej było zostawić w centrum. Proste 16. Wfe5 pozwalało białym bez trudu zorganizować atak na izolowanego pionka e6.

16. ... Kb8

17.Se5 Ge8

18.g3! ...

Białe uświadomiają sobie, że bezpośredni atak na króla nie ma żadnych szans na sukces (na przykład jeśli 18. He3, to po prostu 18. ...b6 a później Sd5) i decydują się na wymianę hetmanów, po czym gra na wykorzystanie słabości czarnego pionka e6 moźe zakończyć się sukcesem.

18. ... Sd5

19.We4 ...

Białe nie przeciwdziałają 19. ...Sb4 swym a2-a3, ponieważ to pole jest niezbędne dla wieży.

19. ... Sb6

20.He3 ...

Grożąc 21. Sc4.

20. ... Wd5

21.Wa3 Hc5

W przeciwnym razie c4.

22.Hxc5 Wxc5

23.f4 ...

Grożąc 24. c4, co w tym momencie nic nie dawało z uwagi na odpowiedź 23. ... Sd7.

23. ... Wd5

Nie jest trudno zrozumieć dlaczego czarne unikają wariantu 23. ..h6 24. c4 a5 25. Wf4 Gc6 26. Wc3 i dalej, przy okazji, b2-b3, a2-a3, b3-b4, ale po ruchu w tekście tracą jeszcze jednego pionka, nie poprawiając swej pozycji.

24.Sf3 Gd7

25.Sg5 We8

Obu pionków nie da się obronić, ale zachowując pionka "e" czarne mają nadzieję we właściwym momencie przeprowadzić e6-e5 i tym samym uwolnić się od jednej ze swych głównych trosk. Cel najbliższych ruchów białych - przeciwdziałać tej możliwości.

26.c4 Wf5

27.Wd4 Wff8

28.c5 ...

Nie od razu 28. ...Gxh7 z powodu 28. e5.

28. ... Sd5

29.Gxh7 Gc6

30.Gg6 We7

31.Sf3 ...

Dalszy plan białych jest dość oczywisty. Starają się one rozstawić swoje figury w najlepszy sposób, żeby podtrzymać marsz pionków na skrzydle królewskim, jaki prędzej czy później stanie się decydującym.

31. ... Sf6

32.Se5 Gd5

Władanie polem d5, zrozumiałe, nie jest dostatecznym wyrównaniem przewagi materialnej białych.

33.We3 Wh8

34.h4 c6

35.Gc2 Wd8

36.Gb3 Wc7

37.Sf3 ...

Dokładniejsze było natychmiastowe 37. Gc4.

37. ... We8

38.Se5 Wec8

39.Gc4 ...

Ważna jest możliwość odpowiedzi b2-b4 w przypadku b7-b6.

39. ... Ka8

40.b4 Wb8

41.g4 ...

Początek końca. Taktyczną podstawą tego ruchu jest wariant 41. ...Gxc4 42. Sxc4 Sxg4 43. Sb6+ i 44. Wa3#.

41. ... b6

42.g5 bxc5

43.bxc5 Sd7

44.Sxd7 Wxd7

45.h5 Wf7

Jeśli 45. ...Wdb7, to 46. Gb3.

46.Wxe6 ...

Jedna z tych kombinacji, jakich doświadczony szachista nie musi wyliczać do końca, ponieważ wie, że w podobnych pozycjach pionki królewskiego skrzydła powinny okazać się niezwyciężone.

46. ... Gxe6

47.Gxe6 Wfb7

48.Gb3 Wh8

I na 48. ...Wb5 nastąpiłaby ta sama odpowiedź co w partii.

49.h6 gxh6

50.g6 Wg8

Lub 50. ...Wf8 51. f5 Wxf5 52. Wd8+ z wymianą wież i g6-g7.

51.f5 Wf8

52.Gc2 h5

53.Wd6 We7

54.f6 We1+

55.Kd2 Wf1

56.f7 h4

57.Wd7

Czarne poddały się.

Nr 2. Debiut pionkiem hetmańskim [D 03]

K. Tartakower J.-R. Capablanka

1.d4 d5

2.Sf3 Sf6

3.Gg5 ...

Nieszkodliwy ruch. Dobrą odpowiedzią na niego jest także 3. ...Gf5.

3. ... e6

4.e3 c5

5.c3 Ge7

6.Sbd2 Sbd7

7.Gd3 O-O

8.O-O Hc7

Ponieważ 9. Se5 nie jest korzystne dla białych z powodu 9. ...Sxe5 10. de Sd7, czarne powinny od razu zagrać 8. ...b6 i jeśli 9. e4, to 9. ...de 10. Sxe4 Gb7 itd. jak było w partii.

9.He2 ...

Skoro białe zaplanowały zagrać e3-e4, należało to zrobić od razu. Po 9. ...de 10. Sxe4 b6 11. Hc2 h6 12. Gh4 z dalszym Gg3 czarny hetman byłby pozbawiony dobrych pól. Po ruchu w tekście czarne kończą rozwój i białe nie mają najmniejszych szans uzyskania przewagi.

9. ... b6

10.e4 dxe4

11.Sxe4 Gb7

12.dxc5 Sxc5

13.Sxc5 Hxc5

14.Gxf6 ...

Białe - teraz staje się to oczywistym - grają tylko na remis. W podobnych okolicznościach przeciwnej stronie zwykle trudno bywa komplikować położenie bez ryzyka.

14. ... Gxf6

15.Ge4 Gxe4

16.Hxe4 Hb5!

Praktycznie wypierając białego hetmana z zajmowanej przez niego centralnej pozycji.

17.Hc2 Wfd8

18.Wfd1 g6

19.h3

Remis.

W pozycjach takiego rodzaju goniec jest silniejszy od skoczka, nie mającego ani jednego pewnego pola w centrum. Dlatego dalsza walka, związana na przykład z 19. ...Wac8, wciąż jeszcze była możliwa. Wątpliwe jednak, żeby zakończyła się sukcesem przeciw takiemu doświadczonemu graczowi jak Tartakower.

Nr 3. Obrona słowiańska [D 12]

J. Bogoljubow T. Tylor

1.Sf3 Sf6

2.c4 c6

3.d4 d5

4.e3 Gf5

5.cxd5 Sxd5

Jest to aktywniejsze, ale i ryzykowniejsze niż zwyczajne 5. ...cd, co jest dostateczne dla wyrównania.

6.Gc4 e6

7.O-O Ge7

8.Sbd2 ...

Tutaj lepszy jest naturalny ruch 8. He2 z zamiarem e3-e4, jak grał Euwe w 6-ej partii naszego meczu. Należy jednak zauważyć, że białe w bieżącej partii grają w debiucie pasywnie i szybko znajdują się w ściśniętej pozycji.

8. ... Sb6

Dobra idea, ponieważ ruch e3-e4 (w bliskiej przyszłości) tylko osłabi pozycję białych w centrum z powodu umieszczenia ich skoczka na d2.

9.Ge2 O-O

10.Se5 ...

Po to tylko rozwijać tego skoczka, żeby w następnym ruchu go wymienić? Względnie lepsze było 10. Sb3 S8d7 11. Gd2 itd.

10. ... S8d7

11.Sxd7 Hxd7

12.Sb3 Wad8

13.Gf3 ...

I znów białe daremno tracą czas, zamiast tego żeby rozwijać drugiego gońca.

13. ... e5!

14.a4 ...

Lub 14. de Hc7 z dalszym Hxe5 dającym wyraźną przewagę czarnym.

14. ... e4

15.Ge2 Gd6

Czarne mają teraz znakomite perspektywy zorganizowania groźnego ataku na skrzydle królewskim.

16.Gd2 ...

Wreszcie!

16. ... He7

Żeby uzyskać sukces w zaplanowanym ataku, czarne powinny użyć w tym celu wszystkich możliwych sił. Oto dlaczego nie powinny dopuścić do wymiany skoczka, jaki umocniwszy się na d5, znacznie sprzyjałby ostatecznemu naciskowi. 10. ...Sd5 byłoby prawidłowym ruchem.

17.Ga5 Hh4

Kombinacja, do jakiej wstępem jest powyższy ruch, jest rozumna, ale ostatecznie prowadzi tylko do remisowej pozycji. Bezzwłoczne 17. ...Hg5 (grożąc Gh3) 18. Hc2 Wfe8 z następnym We6 stawiało białym trudniejsze zadania obronne.

18.g3 Hg5

19.Hc2 h5

20.Sc5 ...

Białe zdążają na czas wymienić najbardziej niebezpieczne figury przeciwnika.

20. ... h4

21.Gxb6 axb6

Niedostateczne byłoby 21. ...hg 22. Gxd8 itd.

22.Sxe4 hxg3

23.hxg3 Gxe4

Jeśli 23. ...Hg6, to 24. Gd3 z groźbą Sf6+.

24.Hxe4 ...

24. ... Gxg3

Tę ofiarę trzeba było wyliczyć na wiele ruchów naprzód. W przypadku 25. fg Hxg3+ 26. Hg2 Hxe3+ czarne mogą dać wiecznego szacha, albo wygrać trzeciego pionka za figurę, zachowując atakującą pozycję. Dlatego białe nie mają nic lepszego niż wymiana hetmanów.

25.Hg2 Gh4

26.Hxg5 Gxg5

27.b4 ...

W celu uniknięcia dalszych uproszczeń po c6-c5. Chociaż białe mają odrobinę lepszą strukturę pionków, to istnienie na szachownicy różnopolowych gońców powinno zapewnić czarnym łatwy remis.

27. ... f5

Białe są w stanie przeszkodzić dalszemu ruchowi tego pionka i dlatego lepiej było go pozostawić w początkowym położeniu. Pewnym planem byłoby zajęcie odkrytej linii "h" poprzez 27. ...g6 z następnym Kg7 i Wh8.

28.f4 Ge7

29.Gc4+ Kh7

30.b5 g5

Czarne próbują za wszelką cenę dokonać uproszczeń. Pewniejszą odpowiedzią było tutaj 30. ...c5 (tutaj ruch 31. d5 jest nieszkodliwy) lub nawet 30. ...Wc8.

31.Kf2 Kg6

Zrozumiałe, że nie 31. ...gf z powodu 32. Wh1+ z wygraną, ale jeszcze prostsze było 31. ...Wd6.

32.bxc6 bxc6

33.Wab1 Wb8

34.Wh1 Gf6

Mimo rozpaczliwych prób białych dla osiągnięcia zwycięstwa, czarne silnie utrzymują swoją pozycję. Teraz mogły nawet kontynuować 34. ...g4 35. Wh2 Gf6 z w pełni dostateczną obroną.

35.fxg5 Gxg5

36.Wh3 b5

Czarne wiedzą, że wymiana pary wież rozwieje ostatnie marzenia przeciwnika o wygraniu partii, i dla osiągnięcia tego celu gotowe są ofiarować pionka.

37.axb5 cxb5

38.Gd3 ...

Jeśli 38. Gxb5, to 38. ...Wf7 39. Whh1 Wfb7 z łatwym remisem.

38. ... Wfd8

39.Ke2 Wd5

40.Wf1 Wa8

41.Gb1 We8

42.Whf3 ...

Dopuszczając kolejną wymianę i oczekując na cud.

42. ... Wxd4

43.Gxf5+ Kh5?

Dokładniejsze było 43. ...Kh6, żeby na 44. Wg4 odpowiedzieć 44. ...Wf4! itd.

44.Wg1 ...

44. ... Wxe3+?

Czarne nie doceniają niebezpieczeństw powstającego położenia, w jakim ich król zajmie jedną z najgorszych pozycji, a obronna siła wieży zostanie ograniczona własnym pionkiem. Remis wciąż jeszcze można było osiągnąć grając 44. ...Wh4 45. Wfg3 Wg8 itd.

45.Wxe3 Gxe3

46.Kxe3 Wc4

47.Ge4 Kh6

48.Kf4 Wc8?

Bardziej uporczywą obroną byłoby 48. ...Wa4 49. Wg6+ Kh7 itd.

49.Wg6+ Kh5

50.Wg7 Wh8

51.Wg5+ Kh6

52.Wg6+ Kh5

53.Gf5 Wd8

54.Wg5+ Kh6

55.Wg6+ Kh5

56.Wa6 Wg8

Lub 56. ...Wd4+ 57. Ge4 Wa4 58. Wd6 Wc4 59. Wd7 z wygraną.

57.Wa1 Kh6

58.Wa7 Wg7

59.Wa6+

Czarne poddały się.

Białe forsują mata poprzez Wa1 itd.

Nr 4. Obrona sycylijska [B 24]

C. Alexander M. Botwinnik

1.e4 c5

2.Sc3 Sc6

3.g3 ...

Dosyć nieszkodliwy wariant, dający czarnym dużo dobrych możliwości obronnych.

3. ... g6

4.Gg2 Gg7

5.Sge2 e6

Czarne, ustanowiwszy kontrolę nad punktem d4, bronią pola d5 w swoim obozie i w ten sposób uzyskują pewną przewagę w centrum. Jest to wartościowa strategia, jakiej można przeciwstawić się tylko bardzo energiczną grą.

6.d3 Sge7

7.O-O? ...

Zbyt pasywnie. Białe winny przedsięwziąć demonstrację na skrzydle królewskim poprzez 7. h4 i 8. Gg5; jeśli 7. h6, to 8. Gf4 z zastępnym Hd2 i czarne doświadczałyby więcej trudności z zakończeniem mobilizacji swych sił, niż w bieżącej partii.

7. ... O-O

8.Ge3 ...

I tutaj lepsze było 8. Gg5 lub Gf4. Białe winny zachować sobie możliwość wzięcia skoczka wchodzącego na d4 swoim skoczkiem.

8. ... Sd4

9.Hd2 d5

10.Sf4 ...

Względnie lepsze było 10. Sd1 w celu możliwie najszybszego przepędzenia silnego skoczka.

10. ... dxe4

11.dxe4 Hc7

12.Wad1 ...

Swoje wady miały i inne plany, w rodzaju 12. Wfc1 z następnym He1. Partię białych jest już trudno obronić.

12. ... Wd8

13.Hc1 b6

14.Wfe1 Ga6

15.Kh1? ...

Właśnie ten ruch, a nie następny, przeciwnie do ogólnego mniemania, jest decydującym błędem. Ostatnia szansa białych na ratunek polegała na 15. Sb1 z zamiarem kontynuowania 16. c3, i jeśli 15. ...g5 16. Sd3 h6, to 17. f4 z czymś na podobieństwo kontrgry. Po ruchu królem partia strategicznie jest przegrana.

15. ... Sec6

16.Sce2 ...

Tylko przyspiesza koniec. Groźby 16. ...Se5 lub przy okazji 16. ...Sb4 (na przykład jeśli białe pójdą 16. Sb1) były zbyt silne.

16. ... Sxe2

17.Wxd8+ Wxd8

18.Sxe2 Gxe2

19.Wxe2 Gxb2

20.Hxb2 Wd1+

21.Gf1 Wxf1+

22.Kg2 Wd1

23.Wd2 Wxd2

24.Gxd2 He5

Wymuszając przejście do końcówki, w jakiej czarne oprócz pionka więcej będą miały silnego skoczka przeciw słabemu gońcowi.

25.Hxe5 Sxe5

26.Gc3 f6

27.Gxe5 ...

Powstaje wrażenie, że białe pragną jak można najszybciej zakończyć partię; nie ma potrzeby mówić, że pionkowa końcówka nie daje absolutnie żadnych szans na ratunek.

27. ... fxe5

28.a4 Kf7

29.Kf3 c4

30.Ke3 Ke7

31.f4 Kd6

32.c3 Kc5

33.fxe5 b5

34.axb5 Kxb5

35.Kd2 Ka4

Białe poddały się.

Nr 5. Gambit hetmański [D 50]

W. Winter G. Thomas

1.d4 d5

2.c4 e6

3.Sc3 Sf6

4.Gg5 Ge7

5.e3 Sbd7

6.Sf3 ...

Białe mogą uniknąć następujących uproszczeń grając 6. Wc1 c6 7. Gd3, ale niezbędność tego jest wątpliwa, ponieważ w powstającej końcówce ich szanse są lepsze z powodu większej swobody w centrum i władania odkrytą linią "b".

6. ... Se4

7.Gxe7 Hxe7

8.Hc2 c6

9.Sxe4 dxe4

10.Hxe4 Hb4+

11.Sd2 Hxb2

12.Hb1 ...

W przypadku 12. Wb1 czarne nie powinny brać pionka a2 z powodu możliwego ataku, zaczynającego się ruchami Gd3, Ke2 itd. a kontynuować 12. ...Hc3, po czym wątpliwe, czy białym udałoby się uniknąć wymiany hetmanów.

12. ... Hc3

Czarne wolą wymienić się o jeden ruch później, aby nieprzyjacielska wieża znalazła się na c1, a nie na b1.

13.Hc1 Hxc1+

14.Wxc1 c5

W przypadku 14. ...e5 15. Sf3 otwarcie linii "e" byłoby korzystne dla białych.

15.g3 ...

Dobra idea, ponieważ goniec uzyskuje znakomite perspektywy na wielkiej przekątnej. Jednak dalej białe nie wykorzystują w pełnej mierze tej przewagi pozycyjnej.

15. ... Ke7

16.Gg2 Wd8

17.Ke2 ...

Tutaj oto był właściwy moment do wymuszenia wymiany pionków w centrum poprzez 17. Sb3, ponieważ po 17. ...cd 18. ed białe mogły roszować w celu natychmiastowego zajęcia centralnych linii swoimi wieżami. Po ruchu w tekście czarnym udaje się dokładną obroną uniknąć dalszych nieprzyjemności.

17. ... Wb8

Teraz czarne mogą na Sb3 odpowiedzieć b7-b6.

18.Wc3 cxd4

Dosyć nieoczekiwane, ale dobrze wyliczone. Czarne na czas zdążają rozwinąć swego gońca.

19.exd4 Sf6

20.Sf3 Gd7

21.Se5 Ge8

22.Ke3 Sd7

23.Wa3 ...

Nie więcej dawało 23. f4 f6 itd.

23. ... Sxe5

24.dxe5 a6

25.Wb1 ...

Ostatnia nadzieja białych na osiągnięcie jakiejś przewagi, ale odpowiedź niweczy i te iluzje.

25. ... b5

Forsując szybkie rozwiązanie sytuacji.

26.Wxa6 bxc4

27.Wa7+ Kf8

28.Wxb8 Wxb8

29.Wc7 Wb2

Remis.

Nr 6. Obrona nowoindyjska [E 16]

M. Euwe S. Reshewsky

1.d4 Sf6

2.c4 e6

3.Sf3 b6

4.g3 Gb7

5.Gg2 Gb4+

6.Gd2 Gxd2+

7.Hxd2 O-O

Nie jest to najlepszy ruch, gdyż białe obejmują kontrolę nad ważnym punktem e4. Najpierw należało zagrać 7. ...d6 i dopiero po 8. 0-0 także roszować.

8.Sc3 d6

Kontynuacja 8. ...Se4 9. Hc2 Sxc3 po 10. Sg5 prowadziła do straty jakości. I chociaż w dwóch meczowych partiach Euwe i Capablanki granych tym wariantem, czarne zdołały zremisować, po stronie białych była wyraźnie widoczna przewaga. Dlatego eksperyment zaczynający się ruchem 8. ...Se4, bezdyskusyjnie, nie może być zalecany.

9.Hc2 He7

W celu zagrania c7-c5, co w tym położeniu byłoby przedwczesnym z powodu 10. d5 ed 11. Sh4 itd.

10.O-O c5

11.Wad1 ...

Po wymianie gońców czarne nie będą miały dużych trudności z obroną swej słabości na d6. Bardziej obiecującym i konsekwentnym posunięciem byłoby 11. e4.

11... cxd4

12.Sxd4 Gxg2

13.Kxg2 Wc8

Wygrywając ważne tempo, gdyż białe nie mogą obronić swego pionka ruchem 14. b3 z powodu 14. ...d5 itd.

14.Hd3 Sbd7?

Sztuczny ruch, obracający się ku wygodzie białych. Proste 14. ...Sc6 było dostatecznie dobrym dla osiągnięcia remisu.

15.Sf3! Se5

Zamiast tego żeby bronić pionka poprzez 15. ...Se8, czarne wolą przejść do końcówki, w jakiej białe posiadają wyraźną przewagę, polegającą na większej liczbie pionków na skrzydle hetmańskim. I chociaż, prawdopodobnie, obie kontynuacje są dostatecznie dobre dla uratowania partii, pierwsza była, niewątpliwie, właściwsza.

16.Sxe5 dxe5

17.Hf3! ...

Ten bardzo ważny ruch czarne prawdopodobnie przeoczyły. Teraz tracą jedną z swoich szans w centrum - kontrolę na przekątną a8-h1.

17. ... Wab8

18.b3 a6

19.Se4 Sxe4

Niczego lepszego nie ma, ponieważ na 19. ...Se8 (z zamiarem kontynuowania f7-f5) możliwa jest odpowiedź 20. g4.

20.Hxe4 b5

21.cxb5 Wxb5

22.Wc1 Wbc5

23.Wxc5 Hxc5

24.Wd1 Hb5?

Dlaczego nie po prostu 24. ...f5 25. Hb7 Hc6+ 26. Hxc6 Wxc6? Na 27. Wd7 nastąpi 27. ...Wc2 z wystarczającą kontrgrą, a przy innych ruchach król czarnych podchodzi do centrum. W powstałej końcówce czarne nie powinny przegrać.

25.Wc1 Wd8

Lepsze było natychmiastowe 25. ...Wf8.

26.Wc7 g6

27.Hf3 Wf8

28.Wa7 a5

29.Hd3? ...

Gra obu partnerów grzeszy niedokładnościami. Tutaj, na przykład, naturalnym ruchem byłoby 29. Hc3 w celu wymiany pionka "e" na "a" i otrzymania (tak, jak w partii a forsownie) dwóch związanych, swobodnych pionków.

29. ... Hc5

30.Wa6 Hb4

31.Wa7 Hc5

32.He3 Hd5+

33.Kh3? ...

Jedyną szansą na zwycięstwo było 33. f3. Po ruchu w tekście czarne powinny łatwo zremisować.

33. ... h5

34.Hc3 ...

34. ... Hd1

Zdumiewające, jak taki specjalista blitz'a jak Reshevsky, zdołał przeoczyć, niechby w ogromnym niedoczasie, doskonałą szansę - 34. ...Hh1! Po 35. Hf3 (najlepsze) 35. ...Hf1+ 36. Kh4 e4! białe musiałyby zrobić serię dokładnych ruchów, żeby nie znaleźć się w trudnym położeniu. Najbardziej przekonującą remisową kontynuacją byłoby wtedy 37. He3 Hg2 38. Kg5 Hxh2 39. Kf6 h4! 40. Hc5 (grozi mat w dwóch posunięciach) 40. ... We8 41. Wxf7 hg 42. Hc7 Hh4+ 43. Kxg6 Hg4+ 44. Kh6 i czarne nie mają nic lepszego niż wieczny szach.

35.Kg2 ...

Oczywiście!

35. ... Hxe2

36.Wxa5 ...

Białe osiągnęły pozycję, jaką mogły wymusić jeszcze w 29-m ruchu.

36. ... He4+

37.Hf3 Hc2

38.h4? ...

Białe w żaden sposób nie powinny były dopuszczać do wymiany wież. Prościej prowadziło do celu 38. Wa7 Hc5 39. Wb7. Jeśli wtedy 39. ...h4 (wskazane przez Euwe), to 40. h3 Hd4 41. Wb5, grożąc 42. He3 itd.

38. ... Wc8

39.Wa7 Wc7

40.Wxc7 Hxc7

41.Ha8+ ...

Jest to dokładniejsze niż 41. a4 Ha5 itd.

41. ... Kg7

42.a4 Hb6?

Ostatni błąd, jakiego nie da się objaśnić także brakiem czasu. Prawidłowe było 42. ...Hc3 z groźbą e5-e4. W tym przypadku białym trudno byłoby uniknąć wymiany jednego ze swych swobodnych pionków na czarnego pionka "e", po czym powstawałą końcówka bardzo trudna do wygrania.

43.a5 ...

Decydujące tempo.

43. ... Hxb3

44.a6 Ha3

45.a7 e4

Zbyt późno!

46.Hb8 Hf3+

47.Kg1 Hd1+

48.Kh2 He2

49.He5+

Czarne poddały się.

Jeśli teraz 49. ...Kh7, to 50. Hf4, napadając jeszcze i na pionka "f".

Nr 7. Gambit hetmański [D 37]

R. Fine E. Lasker

1.d4 d5

2.c4 e6

3.Sf3 Sf6

4.Sc3 Ge7

5.e3 ...

Bezwartościowa kontynuacja, ponieważ czarne otrzymują teraz możliwość sprowadzenia gry do wariantu przyjętego gambitu królewskiego z tempem więcej. Jeśli białe koniecznie chciały uniknąć zwykłego 5. Gg5, to nawet 5. Gf4 było aktywniejsze od ruchu w tekście.

5. ... O-O

6.Gd3 dxc4

7.Gxc4 c5

8.O-O a6

Czarne, zrozumiałe, nie zadowalają się wyrównaniem, co osiągały poprzez 8. ...Sc6 9. dc Hxd1 itd.

9.He2 ...

Ruch wątpliwej wartości. Prawidłowiej było 9. Gd3 z planem na 9. ...b5 odpowiedzieć 10. dc itd. wymuszając przejście do pozycji, jaka zdarzyła się w partii.

9. ... b5

10.Gd3 Gb7?

Dużo więcej obiecywało 10. ...Sbd7 w celu wzięcia tym skoczkiem na c5 w przypadku, jeśli białe zagrają dc. Po ruchu w tekście białe uzyskują niewielką przewagę pozycyjną, jaka jednak nie stawia czarnych w niebezpiecznym położeniu.

11.dxc5 Gxc5

12.e4 Sbd7

Zamierzając na 13. e5 odpowiedzieć 13. ...Gxf3 14. gf Sd5 z korzystnymi komplikacjami.

13.Gg5 h6

14.Gh4 b4?

Czarne bez żadnej potrzeby i rekompensaty osłabiają swoją pozycję na skrzydle hetmańskim. Bezzwłoczne 14. ...Kh7 było w pełni dostatecznym dla utrzymania pozycyjnej równowagi.

15.Sa4 Ge7

16.Wfd1 Sh5

17.Gxe7 Hxe7

18.Wac1 ...

18. ... Sdf6

A po tym dziwnym ruchu, pozostawiającym drugiego skoczka dosłownie wiszącym w powietrzu, przewaga białych staje się decydującą. W istocie trudno zrozumieć, dlaczego Lasker odrzucił naturalną kontynuację 18. ...Sf4. Jedyne prawdopodobne objaśnienie polega na tym, że po 19. He3 Sxd3 nie podobała się mu możliwość wypadu białych 20. Wc7, na co jednak dostateczną obroną jest ruch 20. ...Gc6. W przypadku 21. Wxc6 (lub 21. Sb6 Sxb2) 21. ...S7e5 22. Sxe5 Sxe5 23. Wc5 Wfd8 czarne oswobodzają się z wszystkich trudności. Końcowa faza partii - prawda niezbyt trudna - przeprowadzona jest przez Fine'a z właściwą mu precyzją.

19.g3 a5

20.Sc5 Wfc8

Po tym białe osiągają zwycięstwo forsownie. Jedyna, zresztą słaba, nadzieja okazania oporu polegała na 20. ...g6, żeby chociaż wzmocnić pozycję swego nieszczęsnego skoczka.

21.Sxb7 Hxb7

22.Se5 Wxc1

Teraz już 22. ...g6 jest niekorzystne (23. Sc4 He7 24. e5 z następnym Ge4).

23.Wxc1 Wc8

24.Wxc8+ Hxc8

25.Hc2 ...

Decydujący ruch, ponieważ po wymianie hetmanów czarne skoczki nie będą w stanie obronić pionków hetmańskiego skrzydła.

25. ... Hb7

Troszeczkę dłużej można było opierać się grając 25. ...Hd8, na co nastąpiłoby 26. Hc5.

26.Hc6 Ha7

27.Hc8+ Kh7

28.Sc6 Hc5

29.e5+ g6

30.exf6 Sxf6

31.Hb7 Kg8

32.Ge2 ...

Jeśli teraz 32. ... Hc1+ 33. Kg2 Hxb2, to 34. Sd8.

32. ... Sd5

33.Se5

Czarne poddały się.